کراکوف

درباره کراکوف

مختصری در باره شهر قدیمی کراکوف

این شهردر جنوب لهستان با فاصله اندکی به کشورهای اسلواکی و جمهوری چک قرار دارد. دومین شهر بزرگ لهستان است. برطبق امار سال 2010 جمعیت این شهر حدود 750,000 نفر است  که با جمعیت حومه حدود 1,400,000 نفر است و از سال 1038 میلادی تا سال 1569 میلادی پایتخت لهستان و از سال 1569 تا سال 1596 پایتخت اتحادیه مشترک لهستان با لیتوانی بوده است که در سال 1596 پادشاه وقت اقای زیگموند واسا سوم پایتخت را به دلایل متعدد به ورشو انتقال داد. یک دلیل اینکه شهر کراکوف مانند ورشو موقیعت مرکزی به کشور لهستان نداشت و ادراه کشور بسی دشوار بود. در ثانی قسمتی از اجداد ایشان که اهل سوئد بودند و در انجا زندگی میکردند و دیدار اقوام در سوئد از کراکوف بسیار دور بود, ثالثا ایشان چون علاقه زیادی به کیمیاگری داشت در یک حادثه کیمیاگری باعث اتش سوزی در قصر Wawel شد و دیگرعلاقه ای به زندگی در کراکوف را نداشت. در سال 1241 مورد حمله مغول ها قرار گرفت و بعد از ترک انها دور شهر دیوار حفاظتی با خندق اب درست کردند که شامل 47 برج مراقبتی و 8 دروازه میشد. این شهر دارای مترو نیست ولی خط تراموا دارد که رنگ قطارهای ان رنگ نمادی شهر کراکوف که ابی و سفید میباشد. جاذبه های دیدنی این شهر عبارتند از تپه سلطنتی, کاخ سلطنتی, قصر واول, منطقه یهودیان به نام کژمیژ و کارخانه اقای Oscar Schindler یک افسر اطلاعاتی نازی که 1200 یهودی در کارخانه خود استخدام کرد و جان انها را از مرگ به دست نازی ها نجات داد.

مراکز باستانی شهر کراکوف

تپه سلطنتی Royal Hill

تپه سلطنتی تپه قبل از انکه به این نام مشهور شود یک تپه بسیار قدیمی بود که از هزاران سال قبل بطور طبیعی وجود داشته و پادشاهان لهستان این مکان را به علت موقیعت مناسب دفاعیش برای ساختن کاخ به روی ان انتخاب کردند, چونکه این تپه از یک طرف با رودخانه Vistula و از طرف دیگربا یک رودخانه محلی احاطه شده. در سمت چپ تپه کلیسای بسیار زیبای St. Bernard Church دیده میشود. در سال 1795 میلادی هنگامیکه کشور لهستان بدست امپراطوری های اشغالگر روسیه, پروس (المان فعلی) و هازبورگ (اطریش امروزی) برای 123 سال تصرف شد, شهر کراکوف در دست امپراطوری هازبورگ افتاد که انها در قرن 19 میلادی یک دروازه در بالای تپه سلطنتی برای ورود به کاخ سلطنتی احداث کردند.  و در جنگ جهانی دوم ورود به تپه و کاخ سلطنتی فقط مختص نظامیان المان بود و برای عموم ممنوع شد.

کاخ سلطنتی Royal Castle

کاخ سلطنتی Royal Castle دارای قصر زیبایی به نام قصر واول Wawel است. این بزرگترین و زیبا ترین کاخ به سبک رنسانس در لهستان است. قصرWawel  از سال 1038 تا سال 1596 مکان زندگی پادشاهان لهستان بود که عاقبت پایتخت بدستور اقای Zygmud Wasa سوم از Krakow به ورشو در سال 1596 منتقل میشود. این قصر امروزه به موزه تبدیل شده. ابتدا این قصر کوچکی به سبک گوتیک ساخته شده بود اما در قرن 16پادشاه وقت اقای زیگموند واسا سوم تصمیم گرفت با دعوت ارشیتکت ها و هنرمندان ایتالیایی این قصر کوچک را به یک قصر عظیم به سبک رنسانس تبدیل کند که در 3 طبقه و 24 ستون در هر طبقه درست شده که حیاط قصر در وسط قرار دارد. طبقه همکف قصر محل زیستگاه و کارکنان و خدمه بود. طبقه اول محل سکونت پادشاه و خانواده اش بود و طبقه دوم محل کار پادشاه و همچنین محل اقامت اشخاص سیاسی و بین المللی بود. در قرن 16 که اوج دوران طلایی لهستان بود اعضای خاندان سلطنتی به ترتیب مردان 3 کیلو و خانم ها 1 کیلو گوشت در رژیم غذایی خود استفاده میکردند و بدین ترتیب دارای جثه های بسیار سنگین بودند و بنابراین خانواده پادشاه همواره در طبقه اول بودند و از پله ها به طبقات دیگر تردد نمیکردند. در ایام روزهای گرم و افتابی خانواده سلطنتی از محوطه بالکن طبقه اول برنامه های متنوع هنری و سرگرم کننده را در صحن حیاط قصر مشاهده میکردند. ارتفاع ستون های طبقه دوم از بقیه طبقات بلندتر و رفیع تر است که باعث میشد محوطه کاری پادشاه دارای نور بیشتر و بهتری باشد و همچنین این ارتفاع  بلند یک ازدیاد شیب به پشت بام میدهد که در ایام طولانی زمستان در لهستان برف ها سریعتر به صحن حیاط فرو بریزد. امروزه در و دیوارهای بیرونی قصر که مشرف به صحن حیاط هستند دارای رنگ سفید هستند ولی در ایام قدیم از رنگ های بسیار زیباتری استفاده میشد که تکه ای از این رنگها دربالای دیوارهای  طبقه دوم مشاهده میشود اما چون مسئولین از نوع رنگ امیزی قدیمی قصر مطمئن نبودند, تغیری رنگ فعلی ایجاد نکردند. در زمان جنگ جهانی دوم فرمانده ارتش نازی به نام اقای Hans Franz این قصر را تصرف کرد و محل زندگی خود قرار داد. در بال غربی کاخ سلطنتی مجاور قصر Wawel کلیسای Wawel Basilica  است که درنیمه دوم قرن 11 به سبک رومانسک معماری شده که دارای گنبد طلایی است. در صحن کلیسا 4 مقبره اشخاص خاص ان زمان دیده میشد و بقیه اعضای خاندان سلطنتی در سردابه دفن شدند. این کلیسا برای مراسم تاجگذاری, عروسی و مراسم ختم استفاده میشده. در صحن این کلیسا خاکستر بدن یکی از اسخف های عظم لهستان با یک کتابی از نقره و چند قطره از خون پاپ  John Paulدوم نگهداری میشود.   John Paul دوم که دهمین اسخف اعظم این کلیسا بود درسال 1978 میلادی به عنوان پاپ کاتولیک های دنیا انتخاب شد و به واتیکان انتقال یافت که این یکی از افتخارات بزرگ برای کشور لهستان محسوب میشود. در قسمتی از این کلیسا مقبره خانم یادویگا Jadwiga ملکه لهستان قرار دارد. ایشان با پادشاه لیتوانی ازدواج کرد و باعث تشکیل اتحادیه مشترک المنافع لهستان-لیتوانی شد که وسعت کشور جدید به یک میلیون کیلومتر مربع با 11 میلیون جمعیت رسید. در روی این مقبره مجسمه موفوت را همراه با سگ وفادارش مشاهده میکنیم که بسیار غمگین در کنار جسد خانم یادویگا سرش را روی پاهای او قرار داده. خانم یادویگا در سن 25 سالگی در سال 1399 میلادی یک ماه بعد از زایمان دخترنوزادش هردو چشم از جهان فانی فروبستند. ساختمان های دیگری در صحن کاخ وجود دارد که در زمان تصرف امپراطوری هازبورگ ساخته شد که امروزه دفتر کارمندان کاخ و بعضی هم بعنوان واحدهای مسکونی دولتی اجاره داده شده است. در صحن کاخ ماکت کاملی از کاخ موجود است.  اگر بجای استفاده از تپه سلطنتی از جاده کنار کلیسا واول Wawel Basilica در سمت دیگر کاخ وارد شویم مجسمه اقای تادوس کوشجوشکا را سوار بر اسب میبینیم که ایشان یک قهرمان نظامی لهستان است در جنگ اتحادیه لهستان-لیتوانی برعلیه روسها جنگید و همچنین در جنگ انقلابی امریکا برعلیه انگلیسها در جبهه امریکایی ها میجنگید. همچنین نام تمام خیرین که به باسازی کاخ کمک مالی کرده بودن برروی دیوار بیرونی کاخ نوشته شده است.

مجسمه اژدها در صحن کاخ

در مسیر به سمت قصر Wawel در پایین تپه در کنار رودخانه Vistula یک مجسمه سیاه اژدها دیده میشد که در افسانه های قدیمی لهستان نقل شده این اژدها در غاری در پایین تپه کاخ در کنار رودخانه Vistula زندگی میکرد. غذای روزانه این اژدها دخترهای جوان شهر بود که کل شهر دران زمان از چندین خیابان در حوالی کاخ تشکیل شده بود. مردم از دست این اژدها به تنگ امده بودند. یک روز پادشاه وقت اقای King Krakus اعلام میکند که هرکسی این اژدها را بکشد داماد من خواهد شد. یک جوان کفاشی به نام Skuba شکم یک گوسفندی را پر از گوگرد میکند و نزدیک غاراژدها میگذارد. از قضا اژدها گوسفند را میخورد و هضم ان مقدار گوگرد او را چنان تشنه میکند که مقدار بسیار زیادی اب رودخانه Vistula  را میاشامد و در نتیجه میترکد و سر انجام این کفاش داماد شاه میشود

منطقه یهودیان Kazimiez

محله یهودیان در قسمت دیگر شهر Krakow دور از منطقه Old Town  است. اسم این منطقه کاژیمیژ Kazimierz است که در قرن 14 در سال 1335 میلادی ایجاد شد و در قسمت جنوبی Old Town که بوسیله رودخانه Vistula از یک طرف و بازوی رودخانه Vistula  از طرف دیگر به یک جزیره تبدیل شده بود قسمت کوچکی از ناحیه Kazimierz بدستور پادشاه وقت Kazimierz  سوم یا به انگلیسی Kasmir III به یهودان به عنوان منطقه مستقل داده شد که کاملا در انجا برای هر گونه فعالیت ازاد بودند. پادشاه بر این حقیقت واقف بود که یهودان هم دارای حرفه های متعدد و هم ثروت هستند و در نتیجه وجودشان برای کشور لهستان بسیار مفید خواهد بود و در نتجه مهاجرت یهودان از سراسر دنیا به Krakow اغاز شد. در قرن 19 مسئولین کراکوف تصمیم گرفتند که تمام شهر های اطراف با کراکوف ادغام شود و در نتیجه با خشک کردن بازوی رودخانه Vistula  شهر Kazimierz هم به  ناحیه کراکوف پیوست.  در ابتدا اکثر ساکنین این شهر مسیحیان کاتولیک بودند که با عده ی کمی یهود زندگی میکردند و اکثر یهودیان در نزدیک میدان قدیم شهر کراکوف مستقر بودند. در قرن 15 مسئولین شهر کراکوف شروع به ساختن دانشگاه های متعدد در کراکوف شدند و در نتیجه یهودان زمین های خود را به دانشگاه فروختند و به ناحیه Kazimierz نقل مکان کردند. قدیمی ترین کلیسا در ناحیه Kazimierz  متعلق به قرن 11 میباشد. قدیمی ترین کنیسه یهودیان خام خام در قرن 15 در این ناحیه به نام Old Synagogue ساخته شد که در جنگ جهانی دوم داخل آن وبران شد و ارتش نازی این کنیسه را به انبار مهمات نظامی و اسلحه تبدیل کردند. در Kazimierz کلا 6 کنیسه یهودی با نام های Old Synagogue, Remuh, Kupa, Issac, high و  Temple یک قبرستان وجود دارد. در قرن 15 تا 20 این قسمت از Kazimierz که متعلق به یهودیان بود مهم ترین قسمت اموزش دینی یهودیان در اروپا شد. مدارس متعددی برای مردها ساخته شد و سرانجام در قرن 19 میلادی که مهاجرت زیادی از یهودهای معتدل تر به این منطقه شد مدارس دینی برای زنان و کنیسه های متعددی برای یهودیان معتدل ساخته شد. در قرون 19 و 20 میلادی جمعیت یهودیان بصورت تصاعدی رشد کرد و یهودان در تمام ناحیه های اطراف کراکوف در کنار غیر یهودان زندگی میکردند و Kazimierz مرکز یهودیان بسیار متعصب مذهبی بود. قبل از جنگ جهانی دوم در سال 1939 در حدود 68000 یهود در کراکوف و ناحیه های اطراف زندگی میکردند که نصف این جمعیت با فرهنگ محلی کراکوف کاملا ادغام شده بود و در حرفه های متعددی مانند دکتر, استاد دانشگاه, وکیل, هنرمند و هنرپیشه کار میکردند و در محله های غیر یهودی زندگس میکردند. در ششم سپتامبر 1939 المانها وارد کراکوف شدند و در سال 1941 یهودها را به ارودگاها بیگاری, محله های اختصاصی برای یهودان به نام Ghetto و اردوگاهای مرگ تبعید کردند. کلمه Ghetto در انگلیسی به معنای محله فقیر نشین که عده ای از نژاد, قومیت, ملیت خاص و یا طبقه اقتصادی ضعیف در ان زندگی میکنند. امروزه در امریکا Ghetto متعلق به طبقه کم درامد است که اکثرا سیاه پوست و یا Spanish هستند. در جنگ جهانی دوم درمحله های Ghetto در سراسر اروپا فقط قوم یهودی زندگی میکرد یکی از این محله های Ghetto در کراکوف به پادگوژا Podgórze نام دارد. این منطقه فقط ظرفیت مسکونی برای 3000 نفر را داشت که 15000 یهود به داخل ان فرستاده شد. اکثر یهودان به علت نبودن مکان مسکونی به اجباردر بیرون توی کوچه ها و پیاده روها زندگی میکردند و به علت عدم امکانات زندگی و بهداشت وغذا تلف میشدند. اگر تعداد جمعیت در این Ghetto  کم میشد از قسمت های دیگر اروپا یهودان را به  Podgórze میاوردند و اگر جمعیت زیاد تر میشد تعداد اضافه را در میدان Podgórze  اعدام میکردند.  بعد از جنگ جهانی دوم 5000 یهود به منطقه کراکوف بازگشتند که با مخالفت حکومت کمونیستی روبرو شدند و در نتیجه امروزه از 68000 یهودی قبل از جنگ جهانی دوم در حدود 123یهودی در Krakow  زندگی میکنند. دیگر جاذبه های دیدنی Kazimierz  بازار قدیمی یهودیان است که در قبل از جنگ جهانی دوم اصناف یهودیان در انجا داد و ستد داشتند ولی امروزه دیگر این اصناف حضوری در این میدان ندارند. اطراف این میدان متشکل از رستوران, بار و مغازه های متععد میباشد. در وسط میدان یک ساختمانی از زمان قدیم وجود دارد که اکثر مغازه داران دکه های ساندویچ, بستنی و مواد غذایی فروش هستند. یکی از ساندویج های معروف که در اینجا میتوان خرید ساندویچ معروف زاپیکانکا است که شباهت بسیاری به پیتزا دارد. پشت بام این ساختمان بوسیله نوازندگان ارکستر استفاده میشود. در این میدان کنسرت های زیادی اجرا میشوند که تماشاچیان در صحن میدان قرار میگیرند و ارکستر نوازندگان در بلای بام این ساختمان برنامه اجرا میکنند. در خیابان مقابل این میدان در سمت چپ کوچه ای وجود دارد که قسمتی از فیلم Schindler’s list در ان ساخته شده است. تا قبل از فیلم برداری منطقه Kazimierz ناحیه از یاد رفته بود ولی بعد از ارئه و پخش فیلم  در دنیا سرمایه داران به این منطقه امده و ان را بازسازی کردند. دیگر جاذبه Kazimierz خانه هلنا روبشتاین Helena RubinStein است که چند قدمی دورتر از Old Synagogue قرار دارد. نما بیرونی این خانه سبز رنگ است. خانم هلنا در یک خانواده یهود با وضع مالی نامناسب بزرگ شد و دارای چند خواهر بود که چون پدرش قدرت حمایت مالی از اینهمه فرزند را نداشت او را به مزرعه عمویش در استرالیا فرستاد. خانم هلنا ابتدا در مزرعه عموجان مشغول به کار شد ولی از کار سخت مزرعه عاجز ماند و سرانجام در یک داروخانه در شهر مشغول به کار شد. خانم هلنا که پوست بسیار زیبایی داشت مورد توجه, تعریف و تمجید خانمان مشتری شد, همه انها  میخواستند که رمز زیبایی پوست او را بدانند و او به انها میگفت که او از کرم مخصوصی که مادربزرگش در لهستان درست میکرد استفاده میکند. سرانجام به اصرار مشتریان خانم هلنا جزییات ساختن این کرم را از مادربزرگش از طریق مکاتبه دریافت و مشغول ساختن و فروش ان به مشتریان شد و بعد از مدتی کارخانه خود را تاسیس کرد و بعد این تولید را به لندن, پاریس و نیویورک برد. امروزه کرم ارایشی او در جهان شهرت فراوان دارد. دیگر جاذبه Kazimierz کنیسه Isaac است که در اواخر قرن 16 میلادی درست شد و تا قبل از جنگ جهانی دوم از ثروتمندترین کنیسه ها منطقه بشمار میرفت. تزیینات داخل این کنیسه از طلا و نقره بود که در زمان جنگ بدست ارتش نازی ها به تاراج رفت و انها این کنیسه را به اصطبل تبدیل کردند. این اولین کنیسه در جنوب لهستان بود که در 2 طبقه درست شده بود. مردان در طبقه پایین و زنان در طبقه فوقانی عبادت میکردند و هر یک درب ورودی خود به این کنیسه را داشتند.

میدان قدیم شهر Old Town Square

میدان قدیم در قرن 13 درست شد و بعد در حمله مغول ها به لهستان در سال 1241 تخریب شد. در سال 1257این میدان به سبک رنسانس بازسازی شد. در وسط میدان سالن پارچه Cloth Hall قرار دارد که در سال 1555 میلادی برای تجارت پارچه ساخته شده بود. اما امروزه مغازه ها و دکه های متعدد سوغاتی فروشی در این مکان وجود دارد. در اطراف میدان رستوران, کافی شاپ و بارهای متعددی وجود دارد. شهر Krakow  دارای 22 دانشگاه و حدود 150.000 دانشجو است و بنابراین رستورانهای اطراف میدان تا نزدیک بامداد باز میباشند و یا به عبارت دیگر شهری که هرگز نمی خوابد.

 کلیسای سنت مری St. Mary به سبک گوتیک با دو مناره بلند که در راس هر ساعت مردی با شیپور از مناره چپ اهنگ مینوازد. در طرف دیگر Cloth Hall برج ساختمان شهرداری  قرار دارد که با 70 متر ارتفاع تنها باقی مانده از ساختمان شهرداری از قرن 13است که به سبک گوتیک معماری شده وبقیه ساختمان در سال 1820 تخریب شد. لازم به ذکر است که از زیرزمین شهرداری در قرون وسطی بعنوان شکنجه گاه استفاده میشد. در گوشه میدان در امتداد کلیسای St. Mary کلیسای St. Adalbert از قرن 10 میلادی قرار دارد که عبادتگاه تجار ان زمان بود. در داخل میدان مجسمه شاعرمعروف رومانتیک قرن 19 میلادی دیده میشود که اقای ادام میکیویز Adam Mickiewicz  نام دارد. این مجسمه در سال 1898 برای صدمین سال تولد ایشان درست شد. انواع رستورانهای Fast Food در خیابانهای اطراف میدان موجود است.

کارخانه اقای اسکر شیندلر Oscar Schindler Factory

اقای Oscar Schindler یک افسر اطلاعاتی نازی بود ولی در خفا به یهودیان بسیار کمک میکرد و در حدود 1200 یهودی را از رفتن به اردوگاهای مرگ نجات داد. او این 1200 نفر را در کارخانه های فشنگ سازی و لعاب سازی خود به کار گرفت که در اخر جان سالم بدر بردند. کارخانه او در منطقه Podgórze نزدیک Ghetto قرار دارد که امروزه به موزه تبدیل شده است. قسمتی از فیلم معروف Schindler’s list  که با کارگردانی اقای Steven Spielberg جایزه اسکار برد در این مکان ساخته شده است.